GLP-1 en de incretines uitgelegd
Alle stoffen die de laatste jaren rond gewicht in het nieuws komen, grijpen terug op een ontdekking uit de jaren zestig: je darm praat mee over wat je lichaam met een maaltijd doet.
Het raadsel van de suikerinfuus
In de jaren zestig viel onderzoekers iets vreemds op. Geef iemand suiker via een infuus, dan komt er een bepaalde hoeveelheid insuline vrij. Geef diezelfde hoeveelheid suiker via de mond, en er komt veel meer insuline vrij. Terwijl de suiker in het bloed in beide gevallen even hoog kwam.
De verklaring bleek in de darm te liggen. Zodra er voedsel langskomt, geven cellen in de darmwand hormonen af die de alvleesklier alvast waarschuwen. Die hormonen kregen de naam incretines. Het is een vooruitziend systeem: het lichaam wacht niet tot de suiker in het bloed zit, maar reageert al bij de voordeur.
Twee incretines
| GLP-1 | GIP | |
|---|---|---|
| Waar vandaan | onderste deel van de dunne darm en de dikke darm | bovenste deel van de dunne darm |
| Insuline | alleen bij hoge bloedsuiker | alleen bij hoge bloedsuiker |
| Maaglediging | vertraagt | nauwelijks effect |
| Verzadiging | signaal naar de hersenen | rol minder duidelijk |
| Vetweefsel | indirect | directe effecten beschreven |
Belangrijk detail in die tabel: beide zetten alleen insuline vrij als de bloedsuiker verhoogd is. Bij een normale bloedsuiker gebeurt er niets. Dat is een ingebouwde rem die het hele systeem onderscheidt van insuline zelf.
Waarom GLP-1 meer aandacht krijgt
GLP-1 doet meer dan insuline aansturen. Het vertraagt hoe snel de maag zich leegt, waardoor een maaltijd langer blijft hangen. En het geeft een signaal af aan een gebied in de hersenstam dat met verzadiging te maken heeft. Die drie effecten samen verklaren waarom dit hormoon in gewichtsonderzoek centraal staat en GIP lange tijd als bijrol werd gezien.
Lichaamseigen GLP-1 wordt binnen een minuut of twee afgebroken door het enzym DPP-4. Voor het lichaam is dat logisch: het signaal hoort bij deze maaltijd en moet daarna weg. Het is ook precies het probleem dat elke nagemaakte versie moet oplossen.
Hoe je zo een signaal langer laat duren
DPP-4 knipt GLP-1 op een vaste plek door, vlak bij het begin van de keten. Alle analogen van GLP-1 zijn daarom op dat punt aangepast: er zit een aminozuur dat het enzym niet herkent. Daarmee ga je van twee minuten naar uren.
De tweede stap is een vetzuurstaart aan de keten hangen. Die staart klemt zich vast aan albumine, een eiwit dat volop in het bloed rondzwemt. Zolang het peptide daaraan hangt, is het te groot om door de nieren weggefilterd te worden en is het beschermd tegen enzymen. Zo kom je van uren naar dagen.
Waarom GIP terug is van weggeweest
Lange tijd leek GIP niet interessant. Dat veranderde toen bleek dat stoffen die op beide receptoren tegelijk werken in onderzoek verder komen dan stoffen die alleen GLP-1 raken. Wat GIP er precies bij optelt, is nog onderwerp van discussie, maar dat de combinatie meer doet dan de som, is wat de dubbele agonisten hun positie heeft gegeven.
Dat is ook het punt waar deze familie zich is gaan vertakken. Lees verder in van enkelvoudig naar triple agonist.
Deze site is gemaakt door het team achter Apex Bio Research, een Nederlandse leverancier van onderzoekspeptiden met analysecertificaat per batch.
Naar de webshopDeze site legt uit wat er in de wetenschappelijke literatuur over peptiden staat. Het is geen medisch advies en geen gebruiksaanwijzing. De stoffen die hier besproken worden zijn onderzoeksstoffen: ze zijn niet goedgekeurd voor gebruik bij mensen of dieren. Heb je een gezondheidsvraag, ga dan naar een arts.
Lees ook
Van enkelvoudig naar triple agonist
Semaglutide, tirzepatide en retatrutide naast elkaar: welke receptoren ze raken, wat elke stap toevoegt en waarom glucagon de nieuwste richting is.
Amyline: het tweede verzadigingssignaal
Naast GLP-1 bestaat er een tweede route voor verzadiging, via de alvleesklier. Wat amyline doet en waarom het vaak naast een GLP-1-analoog wordt onderzocht.